SPORBİLİNCİ

EGZERSİZ VE HASTALIK İLİŞKİSİ

6 dak. okuma

Kış ayı geldi, hastalıklar artmaya başladı. Herkesin aklında bir soru var? Hastalığımı nasıl azaltabilirim? Bunun için türlü yöntemler deniyoruz, grip aşısı, bitki çayları, ilaçlar, diyetler, hijyen ve tabiki egzersiz! Egzersiz üzerine yapılan çalışmalar egzersizin kişinin hastalığa karşı korunmasında etkili bir yöntem olduğunu söylüyor. Peki ne kadar egzersiz bizi hastalığa karşı korur?

Yapılan araştırmalara bakıldığında yaşam boyu yapılan fiziksel aktivitenin, gribal ve bakteriyel enfeksiyona bağlı olarak ortaya çıkan bulaşıcı ve kanser, kronik enflamatuar hastalıklar (diyabet,romantizmal hastalıklar, inflamatuar bağırsak hastalığı, kalp-damar hastalığı, alerji vb.) ve kanser gibi bulaşıcı olmayan hastalıkların önlenmesinde güçlü bir role sahip olduğu görülmektedir. (1) (2) (3) Yapılan egzersizle birlikte bağışıklık sistemi, kan dolaşımında hemen hemen tüm bağışıklık hücrelerini etkileyerek önemli ölçüde gelişim gösterir ve kişinin hastalıklara karşı korunmasında etkili olur. (4) (5) Bu bakımdan egzersizin hastalıklara karşı bir çok faydası bulunmaktadır.

Egzersizin bağışıklık sistemine ve hastalığa olan bazı faydaları;
1- Vücudun bağışıklık sisteminde etkili olan lenf dolaşım sistemini harekete geçirir.
2- Kalp-damar sağlığını iyileştirir ve dokulara daha fazla besin-oksijen gönderilir.
3- Zararlı mikroorganizmalara karşı bağışıklık tepkisini artırır.
4- Antioksidan ve antienflamatuar hücrelerin sentezini sağlar.
5- Bağırsaktaki yararlı bakterileri çoğaltır ve fonksiyonunu artırır.
6- Psikolojik stresi azaltır, ruh halini iyleştirir ve kişi daha dirençli hale gelir.
7- Daha kaliteli beslenmeyi sağlar.
8- Daha kaliteli uyumayı sağlar.

- Egzerssizin bağışıklık sistemine bazı etki mekanizmaları

Buraya kadar herşey güzel! Uzun vadede egzersizin bağışıklık sistemine olan etkisinin olumlu olduğu görülüyor. Ancak kısa vadede etkisi nelerdir? Her ne kadar düzenli olarak yapılan egzersizin uzun vadede faydalı olmasına karşın kısa vadede bağışıklık sistemini baskıladığına dair çalışmalar vardır. (6) 1994 Yılında David Nieman'ın “Açık Pencere Hipotezi” olarak adlandırılan bu düşünceye göre;

  • - Uzun süreli ve yoğun olarak yapılan aerobik egzersizler, akut dönemde kişilerde enfeksiyon riskini artırır.
  • - Şiddetli egzersiz, vücuttaki mukozal bağışıklık sistemini akut dönemde zayıflatır.
  • - Şiddetli egzersiz sonrasında bağışıklık hücrelerinin sayısında ve fonksiyonunda azalmalar meydana gelir.

Bu fikri basitçe “J Egrisi” ile açıklarlar. Yani az egzersiz yapan kişilerde enfeksiyon riski yüksek, orta düzeyde egzersiz yapanlarda enfeksiyon riski düşük, yüksek düzeyde egzersiz yapanlarda ise enfeksiyon riski daha yüksektir.

- J Eğrisi, egzersiz arttıkça, enfeksiyon riskinin de arttığından bahseder.

Buna karşın; 2018 yılında John Campbell ve ark. tarafından bu konu üzerine yapılan geniş çaplı bir çalışma, bu fikrin yeterli kanıta sahip olmadığını detayları ile göstermiştir. (Daha fazlası için bkz; (7) )
Buna ek olarak Christer Malm ise 2006 yılında The Scandinavian Journal of Medicine & Science in Sports, dergisinde “J Egrisine karşı” “S Egrisi” önerisinde bulunarak daha yüksek şiddete çıktıkça, enfeksiyon riskinin azaldığını göstermiştir. (8)

S Eğrisi, egzersiz artışının bir aşamaya kadar enfeksiyon riskini artırdığını, elit düzeyde çok fazla antrenman yapan sporcularda, tam aksine enfeksiyon risknini azaldığını gösterir.

J eğrisi üzerinde şüphe uyandıran S Eğrisi üzerine yapılan bazı çalışmalara baktığımızda; (Daha fazlası için bkz; (7) (8) )

1.Araştırma; 2011 yılında Medicine and Science in Sports and Exercise adlı dergide yayımlanan bir çalışmada 20 ila 60 yaşında 1509 İsveçli Erkek ve Kadın 4 ay boyunca değerlendirilmiş ve yüksek fiziksel aktivite düzeyine sahip olan bireylerin, düşük fiziksel aktivite düzeyine kıyasla %18 daha az üst solunum yolu enfeksiyonu (ÜSYE) yaşadıkları görülmüştür. Ek olarak; Araştırmada, yüksek stres seviyesine sahip olan kişilerin yapılan egzersizden daha düşük olanlara kıyasla daha fazla fayda sağladığı görülmüştür. (9)

michael phelps ile ilgili görsel sonucu

2. Araştırma; 2015 yılında Medicine and Science in Sports and Exercise dergisinde yayımlanan başka bir çalışma ise daha az antrenman yapan Ulusal düzeydeki yüzücüler ile daha çok antrenman yapan Uluslararası elit düzeydeki yüzücüler 4 yıl boyunca izlenmiş ve elit sporcuların yıl boyunca daha az hastalığa sahip olduğu görülmüştür. (10)

marathon ile ilgili görsel sonucu

3.Araştırma; 2014 yılında Journal of Sports Science and Medicine dergisinde yayımlanan bir çalışmada 11 elit dayanıklılık koşucusunun 3 ila 11 yıl boyunca hastalık kayıtları tutulmuş ve yıllık toplam egzersiz sayısı ile hastalık sayısı arasında ters bir ilişki bulunmuştur. (11)

- 3.Araştırmaya göre yıllık antrenman miktarı arttıkça, hastalık sayısı azalır.

SONUÇ OLARAK;

  • - Daha fazla egzersiz, daha az egzersizden daha fazla bağışıklık sisteminde fayda sağlıyor olsa da kişinin daha fazla egzersiz yapması için; yeterli miktarda uyku, gün içi dinlenme, kaliteli bir antrenman sistemi ve iyi bir beslenme yöntemine sahip olması gerekir.
  • - Daha fazla, her zaman daha faydalı değilidir. Etkiler koşullara bağlıdır ve bireysel değişkenlikler gösterebilir. Bu yüzden antrenman sayınızı veya yoğunluğunuzu artırırken, antrenmanın bağışıklık sisteminiz üzerindeki etkisine dair kendinizi değerlendirin. Eğer fazla antrenman, daha kolay hastalanmanıza yol açıyorsa yoğunluğunuzu azaltın.
  • - Dikkat edilirse J eğrisine karşı önerilen S eğrisi, daha çok “deneyimli sporcular” için geçerlidir. Dolayısıyla spora yeni başlamış veya orta düzeydeki bireylerde aşırı egzersiz, kişiyi hastalıklara karşı açık hale getirebilir.
  • - Hastalıklara karşı korunmak için bağırsak floranıza ve uykunuza dikkat edin. (Bu ve bu gönderimiz işinize yarayabilir!

Paracelsus’un dediği gibi ;
“Zehiri zehir yapan dozudur.” Ancak unutmayın; “Panzehiri panzehir yapan da dozudur!”

HERKESE BİLİNÇLİ SPORLAR!

KAYNAK:

(1) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28708630/
(2) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27187103/
(3) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11074737/
(4) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21446353/
(5) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21446352/
(6) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8164529
(7) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5911985/
(8) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16430674
(9) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20581713/
(10) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25100341/
(11) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4234964/

BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.

Copyright © 2019 | SporBilinci | Tüm Hakları Saklıdır. | SporBilinci@hotmail.com